.gif)
 (1).png){kind=logo}
.png)
इजरायल-इरान तनावका कारण मध्यपूर्व क्षेत्रीय द्वन्द्वतर्फ उन्मुख
काठमाडौँ : इजरायलले इरान समर्थित हिजबुल्लाहका लक्ष्यमा लेबनानभरि व्यापक बमबारी गरेपछि इजरायल, इरान र तिनका सहयोगी समूहबीचको तनाव मध्यपूर्वभर फैलिएको छ । अमेरिकी समर्थनमा इरानमाथि भएको ठूलो आक्रमण र इरानका सर्वोच्च नेता अयातुल्ला अली खामेनीको हत्यापछि स्थिति थप जटिल बनेको छ ।
तेहरान समर्थित हिजबुल्लाहले खामेनीको हत्याको बदलामा इजरायलतर्फ रकेट तथा ड्रोन प्रहार गरेको दाबी गरेको छ । त्यसपछि इजरायली सेनाले बेरुतसहित दक्षिणी लेबनानमा तीव्र आक्रमण गरेको जनाएको छ । सिडोन क्षेत्रमा सर्वसाधारण घर छाडेर भागेका छन् भने राजधानी बेरुतमा विस्फोटका आवाज सुनिएका छन् ।
अमेरिकी सेनाले पनि इरानभित्र रणनीतिक लक्ष्यमा कारबाही विस्तार गरेको जनाएको छ । वासिङ्टनले इस्लामिक रिभोलुसनरी गार्ड कर्प्स (आइआरजिसी) को मुख्यालय ध्वस्त पारेको दाबी गरेको छ । जवाफमा इरानले इजरायल, संयुक्त अरब इमिरेट्स, कतार, बहराइन लगायत खाडी मुलुकतर्फ मिसाइल र ड्रोन प्रहार गरेको जनाएको छ । तेल अभिव नजिक र बेत सेमेश क्षेत्रमा भएका आक्रमणमा कम्तीमा नौ जनाको मृत्यु भएको र दर्जनौँ घाइते भएका विवरण सार्वजनिक भएका छन् । जेरुसेलममा पनि घाइते भएका छन् ।
दोहा, दुबई र मानामामा विस्फोटका खबर आएका छन् । खाडी क्षेत्रमा भएका आक्रमणमा कम्तीमा चार जनाको मृत्यु भएको पुष्टि गरिएको छ । इरानभित्र रेड क्रिसेन्टका अनुसार पछिल्ला घटनामा २०१ जनाको मृत्यु भएको छ भने सयौँ घाइते भएका छन् । इरानी न्यायपालिकाले खामेनीका सल्लाहकार अली शामखानी र रिभोलुसनरी गार्ड्सका प्रमुख जनरल मोहम्मद पाकपुर मारिएको जनाएको छ ।
अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले पहिलो अमेरिकी सैनिकको मृत्युको बदला लिने चेतावनी दिएका छन् । पेन्टागनका अनुसार ‘एपिक फ्युरी’ नामक अपरेसनमा तीन अमेरिकी सैनिक मारिएका छन् । ट्रम्पले इरानी सुरक्षा बललाई हतियार त्याग्न आह्वान गर्दै प्रतिरोध गरे ‘निश्चित मृत्यु’ हुने चेतावनी दिएका छन् ।
इरानका सर्वोच्च राष्ट्रिय सुरक्षा परिषद्का प्रमुख अली लारिजानीले अमेरिकासँग कुनै वार्ता नहुने बताएका छन् । राष्ट्रपति मसुद पेजेस्कियानले खामेनीको हत्या मुस्लिमविरुद्धको युद्धको घोषणा भएको उल्लेख गर्दै बदला लिने अधिकार सुरक्षित रहेको जनाएका छन् । खामेनीको मृत्युपछि आयातोल्लाह अलिरेजा अराफीलाई अन्तरिम नेतृत्व परिषदमा जिम्मेवारी दिइएको छ ।
लेबनानका प्रधानमन्त्री नवाफ सलामले हिजबुल्लाहको रकेट प्रहारलाई गैरजिम्मेवार कदम भन्दै यसले देशलाई थप जोखिममा पारेको बताएका छन् । पाकिस्तानको कराचीस्थित अमेरिकी वाणिज्य दूतावासमा आक्रमण प्रयास भएको र १७ जनाको मृत्यु भएको अधिकारीहरूले जनाएका छन् ।
इजरायल र अमेरिकाले इरानका नागरिकलाई शासनविरुद्ध उठ्न आह्वान गरेका छन् । शाहका छोरा रेजा पहलवीले पनि उपयुक्त समय कुर्न आग्रह गरेका छन् । खामेनीको मृत्युलाई लिएर इरानभित्र मिश्रित प्रतिक्रिया देखिएको छ ।
तेहरानको आणविक कार्यक्रमबारे वार्ता चलिरहेकै बेला भएको सैन्य टकरावले होर्मुज जलडमरूमध्यमा असर पारेको छ । इरानले जलमार्ग बन्द गर्ने चेतावनी दिएपछि जहाजमाथि आक्रमणका घटना सार्वजनिक भएका छन् र विश्व तेल बजारमा मूल्य वृद्धि भएको छ । अमेरिकी पक्षले नौ इरानी नौसैनिक जहाज डुबाइएको दाबी गरेको छ । इरानले अमेरिकी विमानवाहक यूएसएस अब्राहम लिङ्कनलाई निशाना बनाएको दाबी गरे पनि पेन्टागनले अस्वीकार गरेको छ ।
इजरायल–इरानबीचको तनाव सीमित टकरावबाट क्षेत्रीय संघर्षतर्फ उन्मुख भएको देखिएको छ, जसले मध्यपूर्वको सुरक्षा अवस्था र विश्व अर्थतन्त्रमा प्रभाव पार्ने संकेत दिएको छ ।
