.gif)
 (1).png){kind=logo}
.png)
फ्रान्स विद्रोहका ५ कारण
फ्रान्समा विद्यार्थी विद्रोह, देशभर आगो
काठमाडौं : विद्यालयमा शिक्षक अभाव, जीर्ण भवन र कमजोर शैक्षिक वातावरणविरुद्ध विद्यार्थीले सुरु गरेको आन्दोलन फ्रान्सभर फैलिएको छ। महँगी, सार्वजनिक सेवामा बजेट कटौती र बढ्दो आर्थिक असमानताविरुद्धको असन्तुष्टि पनि जोडिँदै जाँदा आन्दोलनले व्यापक रूप लिएको छ।
विद्यालय सुधारको मागबाट सुरु भएको प्रदर्शन अहिले सरकारमाथि दबाब बढाउने सामाजिक आन्दोलनमा परिणत भएको छ। विभिन्न सहरमा प्रदर्शन, विद्यालय बन्द र प्रहरीसँग झडपका घटना सार्वजनिक भएका छन्। तर आन्दोलनमा सहभागी सबैले हिंसात्मक गतिविधिलाई समर्थन गरेका छैनन्।
आन्दोलनको सुरुवात पेरिसनजिकैको क्रेतेइ क्षेत्रस्थित सेन्ट–एक्जुपेरी माध्यमिक विद्यालयबाट भएको थियो। सेप्टेम्बरको मध्यतिर विद्यार्थी, शिक्षक र अभिभावकले शिक्षक अभाव, अत्यधिक विद्यार्थी चाप र विद्यालयमा आवश्यक सुविधाको कमीविरुद्ध आवाज उठाएका थिए।
विद्यार्थीका अनुसार कतिपय कक्षामा पर्याप्त शिक्षक छैनन्। विद्यालयका भवन जीर्ण छन् भने शौचालय र पढाइका लागि आवश्यक सामग्रीको समेत अभाव छ। सामाजिक सञ्जालमा विद्यालयको अवस्था र विद्यार्थीका गुनासासम्बन्धी दृश्य फैलिँदै गएपछि अन्य विद्यालयका विद्यार्थी पनि आन्दोलनमा जोडिन थाले।
सेप्टेम्बरको अन्त्यसम्म प्रदर्शन पेरिस क्षेत्रबाट बाहिर फैलियो। लियोँ, मार्सेई, लिल, नान्त, बोर्डो र तुलुजलगायत सहरमा विद्यार्थीले प्रदर्शन गर्न थाले। विद्यालयका प्रवेशद्वार बन्द गर्ने र कक्षा बहिष्कार गर्ने गतिविधिसमेत बढ्दै गए।
फ्रान्समा विद्रोह हुनुका पाँच मुख्य कारण :
१. विद्यालयमा शिक्षक अभाव र कमजोर पूर्वाधार
आन्दोलनको सुरुवात सन् २०२६ को सेप्टेम्बरमा पेरिस आसपासका माध्यमिक विद्यालयबाट भएको थियो। कतिपय विद्यालयमा शिक्षक अभाव, विद्यार्थीको चाप, लामो पढाइ समयतालिका र जीर्ण कक्षाकोठाको समस्या थियो। विद्यार्थीले राम्रो वातावरणमा पढ्न पाउनुपर्ने माग गर्दै विद्यालयका प्रवेशद्वार बन्द गरेर प्रदर्शन थाले।
२. सरकारको बजेट कटौती
सरकारले सार्वजनिक खर्च नियन्त्रण गर्ने नीति अघि बढाइरहेका बेला शिक्षा क्षेत्रमा पर्याप्त लगानी नभएको भन्दै विरोध चर्कियो। रोयटर्सका अनुसार फ्रान्सको सन् २०२६ मा शिक्षकका ३ हजार २५६ पद कटौती गरिएको थियो। सरकारले शिक्षा क्षेत्रमा लगानी बढाउने विषयमा बजेटको सीमिततालाई चुनौतीका रूपमा प्रस्तुत गरेको छ।
३. महँगी र जीवनयापनको बढ्दो खर्च
खाद्यान्न, आवास र दैनिक आवश्यकताका वस्तुमा हुने खर्चले सर्वसाधारणमाथि आर्थिक दबाब बढाएको छ। विद्यार्थीको आन्दोलनमा श्रमिक संगठन र अन्य असन्तुष्ट समूह जोडिँदै जाँदा विद्यालय सुधारको माग महँगी र आर्थिक असमानताविरुद्धको प्रदर्शनसँग मिसियो। अक्टोबर १७ को देशव्यापी प्रदर्शनमा यी विषय प्रमुख बनेका थिए।
४. सार्वजनिक सेवामा घट्दो विश्वास
शिक्षा, स्वास्थ्य र अन्य सार्वजनिक सेवामा पर्याप्त स्रोत उपलब्ध नभएको गुनासोले आन्दोलनलाई व्यापक बनाएको छ। फ्रान्सको शिक्षा मन्त्रालयको बजेटसम्बन्धी तथ्यांक उद्धृत गर्दै रोयटर्सले पेन्सन खर्चको दबाबका कारण मन्त्रालयहरूसँग उपलब्ध अन्य सेवाको बजेट सीमित भइरहेको जनाएको छ। यसले सार्वजनिक सेवामा लगानी कसरी गर्ने भन्ने बहसलाई थप चर्काएको छ।
५. राजनीतिक असन्तुष्टि र प्रहरीसँगको टकराव
सन् २०२७ मा हुने राष्ट्रपतीय निर्वाचन नजिकिँदै गर्दा आन्दोलन राजनीतिक बहसको विषय बनेको छ। विपक्षी दलले सरकारको नीतिको आलोचना गरेका छन् भने सरकारले केही अतिवादी समूहलाई हिंसा भड्काएको आरोप लगाएको छ। प्रदर्शनका क्रममा प्रहरी र प्रदर्शनकारीबीच झडप तथा तोडफोडका घटना भएका छन्। प्रहरीको बल प्रयोगमाथि पनि प्रश्न उठेको छ।
रोयटर्स र एसोसिएटेड प्रेसका अक्टोबर १७ का विवरणअनुसार देशभर भएका प्रदर्शनमा सरकारी अनुमानअनुसार करिब ५ लाख ५० हजार र आयोजकका अनुसार ८ लाखसम्म मानिस सहभागी भएका थिए। प्रदर्शनका क्रममा केही स्थानमा पसल लुटपाट, सार्वजनिक भवनमा आगजनी र प्रहरीसँग झडप भएका छन्। अक्टोबर १८ मा रोयटर्सले एक प्रदर्शनकारीको मृत्यु, दुई हजारभन्दा बढी पक्राउ र ६०० भन्दा बढी प्रहरी घाइते भएको विवरण सार्वजनिक गरेको छ।
