.gif)
 (1).png){kind=logo}
.png)
अमेरिका र इरानबीच ६० दिने युद्धविरामको सहमति, विश्व बजारमा तेलको मूल्य घट्न थाल्यो
हर्मुज जलमार्ग खुल्ने, आणविक मुद्दामा निर्णायक वार्ता हुने
तेहरान (एजेन्सीहरू) : मध्यपूर्वमा जारी सैन्य तनावका बीच अमेरिका र इरानबीचको युद्धविराम अवधिलाई थप ६० दिन लम्ब्याउने सहमति भएको छ। अन्तर्राष्ट्रिय समाचार संस्था रोयटर्सका अनुसार दुई देशबीच जारी कूटनीतिक वार्ताबारे जानकार उच्च स्रोतहरूले यो रणनीतिक सहमतिको पुष्टि गरेका हुन्।
गत फेब्रुअरी २८ मा सुरु भएको युद्धपछि शान्ति स्थापनाका दिशामा यसलाई अहिलेसम्मकै सबैभन्दा ठूलो र सकारात्मक कदमका रूपमा विश्लेषण गरिएको छ। यद्यपि, यस सम्झौतालाई अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्प र इरानी सर्वोच्च नेतृत्वबाट औपचारिक रूपमा अन्तिम स्वीकृति मिल्न भने बाँकी छ।
प्रस्तावित सम्झौताको मस्यौदाअनुसार विश्वभरको ऊर्जा आपूर्तिका लागि भू–राजनीतिक रूपमा अत्यन्तै संवेदनशील मानिएको हर्मुज जलडमरूमध्य मा जहाजहरूको निर्वाध आवतजावत सुनिश्चित गरिनेछ। यसका बदलामा अमेरिकाले इरानी बन्दरगाहहरूमा लगाउँदै आएको नाकाबन्दी हटाउने र इरानी तेल बिक्रीमा रहेका केही कडा प्रतिबन्धहरू खुकुलो पार्ने बुँदा समेटिएका छन्। विश्वको कुल तेल तथा तरलीकृत प्राकृतिक ग्यास आपूर्तिको करिब पाँचौँ हिस्सा यही हर्मुज जलमार्ग हुँदै बाहिरिने भएकाले यो सहमति सन्निकट रहेको खबर सार्वजनिक भएसँगै अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा कच्चा तेलको मूल्य घट्न थालेको छ।
यस कूटनीतिक विकासक्रमलाई बल पुर्याउँदै अमेरिकी उपराष्ट्रपति जेडी भान्सले वासिङ्टनमा आयोजित पत्रकार सम्मेलनमा दुवै देश सम्झौताको अत्यन्तै नजिक पुगेको स्पष्ट पारेका छन्। उपराष्ट्रपति भान्सले भनेका छन्, 'औपचारिक रूपमा सहमति नै भइसकेको अवस्था त होइन, तर हामी सम्झौताको निकै नजिक छौँ। शतप्रतिशत ग्यारेन्टी गर्न नसकिए पनि अहिलेको वातावरण सकारात्मक छ।'
उता इरानको अर्धसरकारी समाचार संस्था तस्निमले भने सम्झौताको मस्यौदाले अझै अन्तिम रूप नपाएको भन्दै यसको आधिकारिक पुष्टिको प्रतीक्षा भइरहेको जनाएको छ। थपिएको ६० दिनको यो अवधिमा दुवै पक्षले आणविक कार्यक्रम जस्ता अत्यन्तै जटिल र दीर्घकालीन रणनीतिक मुद्दाहरूमा केन्द्रित रहेर वार्तालाई निष्कर्षमा पुर्याउने कार्यतालिका छ।
गज्जबको कुरा त के छ भने, पर्दापछाडि कूटनीतिक संवाद चलिरहँदा पनि जमिनमा भने छिटफुट सैन्य टकराव रोकिइसकेका छैनन्। अमेरिकी सेनाको केन्द्रीय कमाण्डले हालै दक्षिणी इरानमा प्रतिरक्षात्मक कारबाही गर्दै ५ वटा इरानी ड्रोन खसालेको र बन्दर अब्बास बन्दरगाह नजिकैको एउटा ड्रोन नियन्त्रण केन्द्रमा आक्रमण गरेको दाबी गरेको छ।
जवाफमा इरानको इस्लामिक रिभोलुसनरी गार्ड कोरले अमेरिकी सैन्य आधारहरूलाई निशाना बनाएको उल्लेख गर्दै पुनः आक्रमण भए ‘झनै निर्णायक जवाफ’ दिने चेतावनी दिएको छ। यस्तै, कुवेतले पनि आफ्नो वायुमण्डलीय क्षेत्रतर्फ प्रहार गरिएको एउटा ब्यालिस्टिक मिसाइललाई निष्कृय पारेको दाबी गरेको छ।
तीन महिना लामो यस युद्धले हजारौँको ज्यान लिइसकेको छ भने समग्र मध्यपूर्वलाई अशान्त बनाएको छ। स्थायी शान्तिका लागि इरानले सबै आर्थिक प्रतिबन्ध खुकुलो हुनुपर्ने र अमेरिकी सेना यस क्षेत्रबाट फिर्ता हुनुपर्ने सर्त राख्दै आएको छ भने अमेरिकाले इरानको आणविक कार्यक्रम पूर्ण रूपमा बन्द हुनुपर्ने अडान लिएको छ।
यसबाहेक, तेहरानले अमेरिकाको सहयोगी इसराइलले लेबननमा गरिरहेको सैन्य कारबाही नरोकिएसम्म यस क्षेत्रमा दीर्घकालीन शान्ति असम्भव रहेको बताएको छ, जब कि इसराइल र हिजबुल्लाहबीचको तनाव अझै नियन्त्रणमा आउन सकेको छैन। यही जटिलताका बीच सुरु हुन लागेको ६० दिने युद्धविरामलाई विश्व समुदायले चासोका साथ हेरेको छ।
