.gif)
 (1).png){kind=logo}
.png)
सप्तकोशीमा मोटरबोटको मनपरी
तीन जनाको ज्यान गएपछि खुल्यो मोटरबोट बेथिति : न अनुमति र दर्ता, न सुरक्षा मापदण्ड ।
सुनसरी : सप्तकोशी नदीमा मोटरबोट दुर्घटनामा तीन जनाको मृत्यु भएपछि नदीमा सञ्चालित जलयानको सञ्चालन अनुमति, प्राविधिक अवस्था र यात्रु सुरक्षासम्बन्धी व्यवस्थामाथि प्रश्न उठेको छ। आइतबार भोजपुरबाट सुनसरीको बराहक्षेत्रतर्फ आउँदै गरेको मोटरबोट धनकुटा, उदयपुर र भोजपुरको सङ्गमस्थल त्रिवेणीस्थित खुवालुङ आसपास दुर्घटनामा परेको थियो।
स्थानीय अधिकारीहरूका अनुसार सप्तकोशीमा यात्रु ओसार्ने मोटरबोटको दर्ता, सञ्चालन अनुमति र सुरक्षा व्यवस्थाको प्रभावकारी अनुगमनबारे प्रश्न उठेको छ। उनीहरूका अनुसार मोटरबोटको प्राविधिक अवस्था परीक्षण, चालकको योग्यता निर्धारण तथा सुरक्षा मापदण्डको पालना सुनिश्चित गर्ने व्यवस्थाबारे स्पष्टता आवश्यक छ।
सप्तकोशीमा मोटरबोट सञ्चालन गर्दै आएका एक व्यवसायीका अनुसार नदीमा बोट सञ्चालनसम्बन्धी स्पष्ट नीति, नियम र कार्यविधिको अभाव छ। उनका अनुसार केही व्यवसायीले कम्पनी र मूल्य अभिवृद्धि करमा दर्ता गरेर बोट सञ्चालन गर्ने गरेका छन् भने कतिपयले आवश्यक प्रक्रिया पूरा नगरी सञ्चालन गर्ने गरेका छन्। यात्रुको बिमा गर्ने व्यवस्था पनि सबैले पालना नगरेको उनको दाबी छ।
स्थानीय पालिका, प्रशासन र अन्य सरोकारवाला निकायलाई यसबारे जानकारी भए पनि दुर्घटनाअघि प्रभावकारी चासो नदेखाइएको उनको आरोप छ। ती व्यवसायीका अनुसार सप्तकोशीमा सञ्चालन भइरहेका बोटमध्ये केही परम्परागत जेटबोट नभई बाहिरी इन्जिन जडान गरिएका ‘ओबिएम’ बोट हुन्। तीव्र बहाव र पानीमुनि ढुङ्गा रहेका क्षेत्रमा यस्ता बोट सञ्चालन गर्दा जोखिम हुन सक्ने उनको भनाइ छ।
'वास्तविक जेटबोट त दुई–तीन वटा मात्रै छन्। अरू १०–१२ वटाजति छन्, ती सबै ओबिएम हुन्। यो १२–१३ लाख रुपैयाँमै पाइन्छ,' उनले भने। जेटबोटमा पानीको दबाबबाट बोटलाई अघि बढाउने विशेष प्रणाली हुन्छ भने ओबिएम बोटमा बाहिरी इन्जिनसँग जोडिएको पङ्खा प्रयोग गरिन्छ। ती व्यवसायीका अनुसार पानीमुनि रहेका ढुङ्गामा पङ्खा ठोक्किँदा इन्जिन बन्द भएर बोट नियन्त्रणबाहिर जान सक्ने जोखिम हुन्छ।
उनका अनुसार दसैँको अष्टमी र नवमीमा यात्रुको चाप बढेका बेला सञ्चालन गरिएको बोटको पङ्खा पानीमुनिको ढुङ्गामा ठोक्किएपछि इन्जिन बन्द भएको थियो। त्यसपछि अनियन्त्रित बनेको बोटलाई तीव्र बहावले करिब चार सय मिटर तल बगाएर किनारको ढुङ्गामा ठोक्काउँदा पल्टिएको उनको दाबी छ। दुर्घटनाको यही कारण हो वा अन्य प्राविधिक समस्या पनि जिम्मेवार थिए भन्नेबारे आधिकारिक अनुसन्धानको निष्कर्ष सार्वजनिक भएको छैन।
दुर्घटनामा परेको मोटरबोटको दर्ता, सञ्चालन अनुमति, प्राविधिक परीक्षण र यात्रु सुरक्षासम्बन्धी व्यवस्थाबारे सम्बन्धित निकायको आधिकारिक विवरण सार्वजनिक भएको छैन। नदीमा सञ्चालित अन्य बोटको अवस्था, तिनको सञ्चालन प्रक्रिया र नियमनसम्बन्धी व्यवस्थाबारे पनि आधिकारिक जानकारी आउन बाँकी छ।
